فلج مغزی (CP) یکی از شایعترین اختلالات عصبی در کودکان و حتی بزرگسالان است که مشکلات حرکتی، عدم تعادل و هماهنگی عضلات را ایجاد میکند. این بیماری که ناشی از آسیب و یا ناهنجاریهای مغزی است، میتواند در سالهای ابتدایی تولد و یا در دوران جنینی رخ دهد. فلج مغزی به طور قطعی درمان ندارد اما مداخلات درمانی مانند فیزیوتراپی و کاردرمانی در منزل و یا گاهی جراحی، میتوانند به بهبود زندگی فرد مبتلا و توانبخشی او کمک کنند. در این نوشتار به بررسی انواع فلج مغزی، تشخیص و کاردرمانی فلج مغزی (CP) در منزل، میپردازیم.
فلج مغزی چیست؟
فلج مغزی (CP) یک اختلال مغزی است که در دوران نوزادی یا اوایل کودکی ظاهر میشود و بر حرکت بدن و هماهنگی عضلات فرد مبتلا تاثیر میگذارد. فلج مغزی ناشی از تغییراتی در مغز در حال رشد است و توانایی این عضو را در کنترل حرکت و حفظ وضعیت و تعادل بدن، مختل میکند. بعضی از موارد فلج مغزی زمانی اتفاق میافتد که آن قسمتی از مغز که وظیفه به حرکت درآوردن عضلات را دارند، به طور کامل رشد نمیکند و یا ممکن است همان قسمت، قبل، حین و یا بعد از تولد، آسیبدیده باشد. این آسیبها ممکن است به دلایل زیر باشد:
- آسیب به ماده سفید مغز
- اختلال در رشد مغز، ناشی از تغییرات ژنی
- خونریزی در مغز
انواع فلج مغزی
- فلج مغزی اسپاستیک شایعترین نوع این بیماری است. عضلات فرد مبتلا به این نوع، سفت میشود چون مغز به اشتباه از قسمت آسیب دیده خود پیام ارسال کرده است. کودکان مبتلا به فلج اسپاستیک، ممکن است در حرکت میان موقعیتهای مختلف و یا کنترل کردن عضلات خود دچار مشکل شوند.
- فلج مغزی دیسکینتیک با حرکات تند و کند و غیرقابل کنترل دستها، پاها، بازوها یا پاها مشخص میشود. عضلات زبان و صورت ممکن است بیش از حد فعال باشند و باعث شوند برخی از کودکان اخم کنند یا آب دهانشان راه برود. برای کودکان مبتلا به فلج مغزی دیسکینتیک نشستن یا راه رفتن دشوار است. برخی در شنوایی، کنترل تنفس و صحبت کردن مشکل دارند. در این مورد، هوش فرد به ندرت تحت تأثیر قرار میگیرد.
- فلج مغزی آتاکسیک بر تعادل و درک عمق تأثیر میگذارد. کودکان مبتلا به فلج مغزی آتاکسیک اغلب هماهنگی ضعیفی دارند و با پاهای باز، به طور نامتعادل راه میروند. آنها در حرکات سریع یا دقیق، مانند نوشتن یا بستن دکمه پیراهن، مشکل دارند. کنترل حرکات ارادی، مانند دست دراز کردن برای گرفتن چیزی، برای افراد مبتلا به فلج مغزی آتاکسیک میتواند دشوار باشد.
- فلج مغزی مختلط زمانی است که فرد علائمی دارد که با هیچ نوع فلج مغزی مطابقت ندارد، بلکه ترکیبی از انواع مختلف است. به عنوان مثال، کودکی که مبتلا به فلج مغزی مختلط است، ممکن است برخی از عضلاتش خیلی سفت و برخی دیگر خیلی شل باشند که ترکیبی از سفتی و شلی را ایجاد میکند.
تشخیص و درمان فلج مغزی
بیشتر افراد مبتلا به فلج مغزی در دو سال اول زندگی تشخیص داده میشوند. اما اگر فرد علائم خفیفی داشته باشد، تشخیص ممکن است حتی تا اواخر دوران کودکی دشوار باشد. برای تعیین اینکه آیا کودک مبتلا به فلج مغزی است، پزشک مجموعهای از آزمایشها را برای ارزیابی مهارتهای حرکتی کودک تجویز میکند و با بررسی مستمر شرایط کودک میتوان از درستی تشخیص اطمینان حاصل کرد.
فلج مغزی علت اصلی ناتوانیهای دوران کودکی در دنیا است، اما همیشه باعث ناتوانیهای شدید نمیشود. فردی که فلج مغزی خفیف دارد ممکن است به هیچ کمکی نیاز نداشته باشد یا مشکلات جزئی داشته باشد، در حالی که فردی که فلج مغزی شدید دارد ممکن است به تجهیزات ویژه یا مراقبت مادامالعمر نیاز داشته باشد. همچنین این مشکل پیشرونده نیست، به این معنی که لزوماً با گذشت زمان بدتر نمیشود. برخی از علائم حتی ممکن است با بزرگتر شدن کودک تغییر کنند یا بهتر شوند. به طور کلی، هیچ درمان قطعی برای فلج مغزی وجود ندارد، اما درمان های حمایتی مثل کاردرمانی، داروها و جراحی میتوانند به افراد کمک کنند تا توانایی خود را در حرکت و برقراری ارتباط بهبود بخشند. در ادامه به طور خاص در مورد کاردرمانی در منزل توضیحاتی را ارائه میکنیم.
کاردرمانی فلج مغزی در منزل چیست؟
طبق گفته انجمن کاردرمانی آمریکا (AOTA)، کاردرمانی به افراد در هر سنی کمک میکند تا یاد بگیرند چگونه تواناییهای خود را برای انجام فعالیتهای روزمرهای که میخواهند یا مجبور به انجام آن هستند، بهبود بخشند. برای افراد مبتلا به فلج مغزی، کاردرمانی فلج مغزی در منزل شامل مجموعه درمانهایی است که میتواند به آنها در انجام کارهای روزمره مثل خوردن و آشامیدن، لباس پوشیدن، بهداشت و سایر کارهایی که باید برای استفاده روزانه یاد بگیرند، کمک کند.
مزایای کاردرمانی فلج مغزی در منزل
- کاردرمانی فلج مغزی در منزل یکی از موثرترین روشها برای بهبود زندگی بیماران مبتلا به فلج اطفال است. کاردرمانی چه توسط کاردرمانگر انجام شود و یا چه با مشارکت و همکاری والدین، مزایای زیادی برای بهبود کودک دارد. یکی از مهمترین مزایای این رویکرد، آرامش و راحتی بیمار در محیط خانه است. بیمار دچار فلج مغزی در خانه خود احساس امنیت بیشتری نسبت به مراکز درمانی دارند. حضور در خانه همچنین امکان انجام جلسات فیزیوتراپی در منزل را در کنار کاردرمانی، بدون نیاز به جابجاییهای دشوار برای بیمار مبتلا به فلج اطفال فراهم میکند.
- یکی دیگر از مزایای بزرگ کاردرمانی فلج مغزی در منزل، مشارکت والدین در روند کاردرمانی است. والدین میتوانند با استفاده از آموزشهای ارائه شده توسط کاردرمانگر، در طول روز تمرینها را دوباره با کودک تمرین و تکرار کنند. این کار علاوه بر اینکه تداوم برنامع درمانی را تضمین میکند، به والدین امکان این را میدهد که نقش فعالی در بهبود فرزندشان داشته باشند. آموزش والدین همچنین میتواند درک بهتری از نیازهای کودک بدهد تا آنها بتوانند محیط خانه را متناسب با نیازهای کودک بهینه سازی کنند.
- کاردرمانی در منزل هزینههای مرتبط با رفتوآمد به مراکز درمانی را نیز کاهش میدهد. خانوادههایی که بیمار مبتلا به فلج اطفال دارند، به صورت طبیعی متحمل هزینههای مختلفی هستند که کاردرمانی در منزل بخشی از این هزینهها را کاهش میدهد. همچنین، ممکن است خانوادههایی در مناطق دورافتاده زندگی کنند و دسترسی محدودی به مراکز درمانی تخصصی داشته باشند. همه این مشکلات با کاردرمانی فلج مغزی در منزل حل میشود.
- در نهایت کاردرمانی در منزل به افزایش اعتماد به نفس کودک مبتلا کمک میکند. انجام فعالیتها در محیط امن خانه و با حمایت والدین و اعضای خانواده، به کودک کمک میکند تواناییهای خود را زودتر کشف کند. میدانیم که ممکن است بعضی از کودکان فلج اطفال با چالشهای اجتماعی مواجه باشند، اعتماد بنفس و آرامش روانی حاصل از این تمرینات در منزل نقش حیاتی برای ادامه مسیر دارد.
- در کاردرمانی فلج مغزی در منزل، کاردرمانگران برنامههای منحصر به فردی ایجاد میکنند که نیازها، محدودیتها و اهداف بیمار را برطرف میکند. یک کاردرمانگر نیازهای هر بیمار را ارزیابی میکند و درمان آنها را متناسب با اهداف شخصی تنظیم میکند. کاردرمانی، بهویژه، با انجام آموزشهای حسی-ادراکی-حرکتی (SPM) کمک میکند، که با تحریک حواس پنجگانه، کارهای روزانه راحتتر انجام شود.
دریافت خدمات کاردرمانی فلج مغزی در منزل با سیب نت
مرکز خدمات توانبخشی سیب نت با بیش از ده سال سابقه در ارائه خدمات کاردرمانی، فیزیوتراپی و گفتاردرمانی در منزل همواره در تلاش است تا خدماتی عالی را به بیماران در سرتاسر ایران ارائه دهد. با سیب نت دیگر نیاز نیست تا ساعتهای طولانی را در مسیر رفت و آمد به مراکز درمانی باشید و تنها با یک تماس میتوانید درمانگر را به منزل خود بیاورید.
نتیجهگیری
کاردرمانی فلج مغزی در منزل، به عنوان یکی از مهمترین و موثرترین روشهای درمانی برای افراد مبتلا به فلج اطفال شناخته میشود. در این میان کاردرمانی در منزل نهتنها به بهبود مهارتهای حرکتی و استقلال این دسته از افراد کمک میکند، بلکه محیطی امن و راحت را برای رشد عاطفی و جسمی آنها فراهم میکند. در این فرایند، مشارکت خانواده میتواند تداوم درمان را تضمین کرده و هزینهها را کاهش دهد. با حمایت کاردرمانگران و مشارکت اعضای خانواده، بیمار میتواند با اعتماد بنفس بیشتری تواناییهای خود را کشف کرده و در مسیر توانبخشی و بهبود زندگی خود قدم بردارد.
سوالات متداول
آیا کاردرمانی فلج مغزی در منزل برای خانواده این بیماران این مفید است؟
افراد مبتلا به فلج مغزی تنها کسانی نیستند که میتوانند از کاردرمانی بهرهمند شوند. با درمان موفقیتآمیز، خانواده و مراقبان نیز از لذت تماشای رشد جسمی و عاطفی عزیزانشان بهرهمند میشوند. این فرآیند به کاهش استرس کمک میکند و با مستقلتر و پربارتر شدن بیمار، احساس آرامش ایجاد میکند.
کاردرمانی فلج مغزی در کجا انجام میشود؟
کاردرمانی فلج مغزی میتواند در محیطهای مختلفی انجام شود. محیطهای رایج برای کاردرمانی عبارتند از مطبهای سرپایی، مراکز پزشکی بستری، در منزل با یک کاردرمانگر واجد شرایط، مراکز ارائه دهنده خدمات کاردرمانی و … . یافتن و همکاری با یک کاردرمانگر آموزشدیده و دارای مجوز برای کاردرمانی با کیفیت بسیار مهم است. این درمانگران در ارزیابی بیمار و شناخت نقاط قوت و ضعف او تخصص دارند. سپس میتوانند یک برنامه فردی برای کمک به بیمار در دستیابی به اهدافش ایجاد کنند.
هزینه جلسات کاردرمانی فلج مغزی در منزل چقدر است؟
هزینه جلسات کاردرمانی برای بیماران فلج مغزی در منزل به عوامل مختلفی همچون شهرت مرکز درمانی، سن بیمار، مهارت کاردرمانگر و … بستگی دارد. به طور کلی، هزینه کاردرمانی در منزل در مرکز خدمات توانبخشی سیب نت با شروع قیمت ۱,۲۰۰,۰۰۰ میباشد.
