سکته مغزی یک وضعیت اورژانسی است و هر چه سریعتر درمان شود بهتر است. اما در روزها، هفته ها و ماههای بعد از سکته چه اتفاقی میافتد؟ «گاهی اوقات، این روند میتواند کند و نامطمئن باشد و افراد مختلف به طرق مختلف بهبود مییابند.»
اگرچه بهبودی برای همه افراد متفاوت به نظر میرسد، اما دریافت درک جدول زمانی بهبود سکته مغزی میتواند مفید باشد تا بدانید پس از تجربه سکته مغزی شما یا یکی از عزیزانتان چه انتظاری داشته باشید.
روز اول: درمان اولیه
اگر سکته مغزی را تجربه کنید، احتمالا در ابتدا در بخش اورژانس بستری خواهید شد تا وضعیت خود را تثبیت کرده و نوع سکته مغزی را تعیین کنید. اگر ناشی از لخته شدن خون (سکته مغزی ایسکمیک) باشد، اگر به موقع درمان شوید، داروهای لختهساز میتوانند به کاهش اثرات طولانی مدت کمک کنند.
بسته به شدت سکته مغزی، ممکن است لازم باشد زمانی را در مراقبت های ویژه یا مراقبت های حاد بگذرانید.
رغوان می گوید: «شروع توانبخشی در اسرع وقت پس از درمان علت سکته مغزی در بهبود سکته مغزی حیاتی است. در جان هاپکینز، توانبخشی حدود 24 ساعت پس از سکته مغزی شروع می شود.
تیم توانبخشی شامل فیزیاتر، متخصص مغز و اعصاب، فیزیوتراپیست و کاردرمانگر، آسیب شناس گفتار و زبان و پرستار است. آنها هر روز ملاقات می کنند تا در مورد وضعیت بیمار صحبت کنند، و نوعی درمان به اندازه هر ساعت یک یا دو روز اول ارائه می شود.
چند هفته اول پس از سکته مغزی
مدت معمول بستری شدن در بیمارستان پس از سکته مغزی پنج تا هفت روز است. در این مدت، تیم مراقبت از سکته مغزی اثرات سکته مغزی را جهت آغاز برنامه توانبخشی ارزیابی میکنند.
اثرات دراز مدت سکته مغزی – که بسته به شدت سکته مغزی و ناحیه تحت تأثیر مغز از فردی به فرد دیگر متفاوت است – ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- علائم شناختی مانند مشکلات حافظه و مشکل در صحبت کردن
- علائم فیزیکی مانند ضعف، فلج و مشکل در بلع
- علائم عاطفی مانند افسردگی و تکانشگری
- خستگی شدید و مشکل در خواب
کاردرمانی در منزل میتواند به تعیین اینکه کدام نواحی از مغز تحت تأثیر کار با بیمار برای انجام کارهای مختلف مانند راه رفتن یا برس زدن مو قرار میگیرد، کمک کند. گفتاردرمانی برای بیمارانی که به دلیل سکته مغزی یا عوارض ناشی از داشتن لوله تنفسی مشکل بلع دارند، مهم است.
جلسات درمانی تا شش بار در روز در حالی که بیمار در بیمارستان است انجام میشود که به ارزیابی آسیب ناشی از سکته مغزی و شروع سریع بهبودی کمک میکند.
اولویتهای توانبخشی سکته مغزی
فعالیتهای روزمره زندگی (ADL) به کانون توانبخشی پس از سکته مغزی تبدیل میشود. ADL معمولاً شامل کارهایی مانند حمام کردن یا غذا خوردن میشود. اما شما همچنین باید با تیم مراقبت خود در مورد فعالیتهای مهم برای خود صحبت کنید، مانند انجام یک مهارت مرتبط با کار یا یک سرگرمی، تا به تعیین اهداف بهبودی خود کمک کند. در حالی که درمان حیاتی است، به همان اندازه مهم است که خودتان تمرین کنید.
سکته مغزی علاوه بر تأثیر بر ADL، میتواند تأثیرات شناختی و عاطفی جدی هم برای بیماران و هم برای مراقبان داشته باشد. کاردرمانگران و روانشناسان میتوانند این نوع چالشها را بررسی کنند و برنامهای برای بهبود عملکرد شناختی و توسعه تابآوری در مواجهه با تغییرات دائمی سبک زندگی ایجاد کنند.
مرخص شدن از بیمارستان پس از سکته مغزی
تیم درمانی شما یک برنامه ترخیص شما را تنظیم میکند که به سطح نقص عملکردی شما بستگی دارد. پس از بستری شدن در بیمارستان نیز توانبخشی خود را ادامه دهید:
- در یک واحد توانبخشی بستری یا مرکز توانبخشی مستقل، اگر میتوانید تحت نظر پزشک باشید و بتوانید سه ساعت درمان در روز را تحمل کنید.
- در یک مرکز توانبخشی، اگر به دوره توانبخشی کندتر با یک تا دو ساعت درمان روزانه نیاز دارید.
- همچنین میتوانید درمان توانبخشی مورد نیاز را در منزل دریافت کنید.
برای بازگشت به خانه پس از سکته، لازم نیست 100 درصد سلامت باشید. اگر میتوانید بیشتر فعالیتهای معمول روزانهتان را در محیط خانهتان انجام دهید و/یا از حمایت خانواده برای کمک به این فعالیتها برخوردار هستید، میتوانید به خانه بروید.
1-3 ماه پس از سکته مغزی
سه ماه اول پس از سکته مغزی برای بهبودی و زمانی که بیماران بیشترین بهبود را خواهند دید، بسیار مهم است. در طول این مدت، اکثر بیماران وارد یک برنامه توانبخشی بستری یا در جلسات درمانی سرپایی میشوند و یا در منزل خود را پیگیری میکنند.
هدف از توانبخشی بازگرداندن عملکرد تا حد امکان نزدیک به سطوح قبل از سکته مغزی یا توسعه استراتژی های جبرانی برای مقابله با یک اختلال عملکردی است.
پیش بینی شکستها
برخی از بیماران در ماههای اول پس از سکته، مشکلاتی مانند ذاتالریه، حمله قلبی یا سکته دوم را تجربه خواهند کرد. این چالشها میتوانند اثرات قابلتوجهی از نظر جسمی، ذهنی و عاطفی داشته باشند و ممکن است لازم باشد توانبخشی متوقف شود. این مهم است که با تیم مراقبت خود برای تنظیم اهداف توانبخشی همکاری کنید تا از وقوع این عوارض پیشگیری کنید.
درمانهای جدید
در حالی که درمانهای کاردرمانی، گفتاردرمانی و فیزیوتراپی اجزای کلیدی توانبخشی سکته مغزی هستند، محققان همیشه راههای جدیدی را برای تقویت یا تکمیل این درمانها ارائه میکنند. یکی از روشهای نوآورانه، تحریک غیرتهاجمی مغز (NIBS) است که از جریانهای الکتریکی ضعیف برای تحریک نواحی از مغز مرتبط با وظایف خاص مانند حرکت یا گفتار استفاده میکند. این تحریک میتواند به تقویت اثرات درمان کمک کند. نوآوری دیگر درمان جدیدی برای اسپاستیسیته و سفتی عضلانی است که با استفاده از آنزیم تزریقی ضعف عضلانی ایجاد نمیکند. علاوه بر این، توانبخشی به کمک فناوری میتواند توانبخشی را با هدف قرار دادن اقدامات یا فرآیندهای خاص به روشی جذاب گسترش دهد.
شش ماه پس از سکته مغزی: روند بهبودی
شش ماه پس از سکته مغزی، روند بهبودی ادامه دارد، اما بهتدریج کندتر میشود. برای برخی افراد، این دوره میتواند به معنای بهبودی کامل باشد، در حالی که دیگران ممکن است با اختلالات مداوم روبهرو شوند که به آن سکته مزمن نیز گفته میشود. شدت سکته، سرعت درمان اولیه و میزان و نوع توانبخشی بر احتمال بهبودی کامل تأثیر میگذارند.
اهمیت پیگیری با تیم مراقبت
حتی اگر سرعت بهبودی کاهش یابد، همچنان باید ارتباط خود را با اعضای تیم درمان حفظ کنید:
- پزشک مراقبتهای اولیه: مسئول مدیریت نگرانیهای سلامتی و پیشگیری از سکتههای بعدی است.
- درمانگران توانبخشی: بر هماهنگسازی روند بهبودی نظارت میکنند و تا زمان نیاز بیمار، همراه او خواهند بود.
- فیزیوتراپیست، کاردرمانگر و گفتاردرمانگر: این متخصصان بر بهبود عملکرد روزمره تمرکز دارند و به بیمار کمک میکنند اهداف شخصی خود را دنبال کند.
- متخصص مغز و اعصاب: با درک مکانیسمهای آسیب مغزی، درمانهای هدفمند را برای بهبود نواحی آسیبدیده پیشنهاد میدهد.
- روانشناس توانبخشی: این متخصص بر بهبود عملکرد شناختی، عاطفی و اجتماعی تمرکز دارد و به بازگشت بیمار به زندگی عادی کمک میکند
اهمیت حمایت متخصصان و امید به بهبود
رغوان، یکی از متخصصان فیزیوتراپی، معتقد است حمایت مستمر از بیماران نقشی اساسی در روند بهبودی دارد. او میگوید: «در تمام مراحل، به دنبال راههایی هستم که بتوانم به بیماران کمک کنم تا تواناییهایشان را برای برقراری ارتباط، بازگشت به کار، بهبود الگوهای خواب، تقویت عضلات، یا کاهش خطر سقوط ارتقا دهم.» همکاری تیمی بین متخصصان میتواند به تسریع پیشرفت در ماهها و حتی سالهای آینده کمک کند.
پیشرفتهای کوچک، نقطه عطف بهبودی
گرچه روند بهبودی برای برخی بیماران طولانیتر است، امید برای پیشرفتهای کوچک همواره وجود دارد. راغوان میگوید: “هر زمانی که بیمار بتواند کاری را با کمک کمتری انجام دهد، این یک نقطه عطف برای او به شمار میرود و امید به زندگی را تقویت میکند”.



