گفتاردرمانی کودکان کم توان ذهنی و استثنائی به طور قابل توجهی بر توانایی کودک در برقراری ارتباط و عملکرد در زندگی وی تاثیر میگذارد. کودکان کم توان ذهنی اغلب نمیتوانند به طور موثر با دیگران ارتباط برقرار کرده و صحبت کنند یا در هنگام خوردن و آشامیدن دچار مشکل میشوند. بنابراین، با گفتاردرمانی میتوان به این کودکان کمک کرد که اندکی مستقل شوند و زندگی روزمره خود را بگذرانند.
دریافت خدمات گفتاردرمانی کودکان کم توان ذهنی
گفتاردرمانی برای کودکان کم توان ذهنی و استثنائی میتواند بر تواناییهای مختلف از جمله یادگیری، حافظه، صحبت کردن، خوردن و آشامیدن آنها تاثیر بگذارد. اگر کودک شما دچار معلولیت ذهنی است و به دنبال خدمات گفتاردرمانی برای وی هستید، بهترین راهکار استفاده از خدمات گفتاردرمانی در منزل است تا تحت نظر والدین خود این درمان را دریافت نماید.
پویا رعایی
فهیمه اردشیری
سبحان امیری
علی مهربان
کمتوانی ذهنی کودکان و تأثیر آن بر گفتار و زبان
کمتوانی ذهنی (Intellectual Disability)، که پیشتر با اصطلاح عقبماندگی ذهنی شناخته میشد، یک اختلال رشدی-عصبی است که با محدودیتهای قابل توجه در عملکرد هوشی (استدلال، حل مسئله، یادگیری) و رفتارهای انطباقی (مهارتهای عملی، اجتماعی و مفهومی مورد نیاز برای زندگی روزمره) مشخص میشود. این اختلال بر اساس شدت، به چهار سطح خفیف، متوسط، شدید و عمیق طبقهبندی میشود که هر سطح، تأثیر متفاوتی بر تواناییهای ارتباطی کودک دارد:
- کمتوانی ذهنی خفیف: این کودکان معمولاً توانایی استفاده از زبان برای مکالمات روزمره را کسب میکنند، اما ممکن است در درک مفاهیم انتزاعی، استعارهها و داستانگویی پیچیده دچار مشکل باشند. گفتارشان ممکن است نسبت به همسالان خود کمی سادهتر و با خطاهای دستوری همراه باشد.
- کمتوانی ذهنی متوسط: رشد زبان در این کودکان به طور قابل توجهی کندتر است. آنها میتوانند نیازهای اولیه خود را بیان کنند و در مکالمات ساده شرکت کنند، اما دایره واژگان محدودتر و ساختار جملاتشان بسیار ساده است.
- کمتوانی ذهنی شدید: تواناییهای ارتباطی در این سطح بسیار محدود است. ممکن است کودک تنها از چند کلمه یا اشارات ساده برای برقراری ارتباط استفاده کند. درک زبان نیز به دستورات ساده و موقعیتهای آشنا محدود میشود.
- کمتوانی ذهنی عمیق: این کودکان دارای محدودیتهای شدید در عملکرد حسی و حرکتی هستند و ارتباط کلامی در آنها به ندرت شکل میگیرد. ارتباط معمولاً به صورت غیرکلامی و از طریق صداها، حالات چهره و حرکات بدن صورت میپذیرد.
علائم و نشانههای کودکان کم توان ذهنی و استثنائی
- تأخیرهای شناختی و رشدی: کودکان دارای معلولیت ذهنی اغلب در رسیدن به نقاط عطف رشد گفتار، زبان و جسمی تأخیر نشان میدهند. آنها همچنین ممکن است در انجام کارهایی که نیاز به تفکر و استدلال دارند، دچار مشکل شوند.
- مشکل در حل مسئله و رفتارهای انطباقی: کودکان کم توان ذهنی ممکن است در درک مفاهیم، حل مسائل و سازگاری با موقعیتهای جدید مشکل داشته باشند. در برخی از کودکان، کارهای روزمره مانند لباس پوشیدن، غذا خوردن و بهداشت شخصی ممکن است چالش برانگیز باشد. مشکلات پردازش شناختی میتواند به طور قابل توجهی بر توانایی حل مسئله و توانایی سازگاری با محیطهای جدید تأثیر بگذارد.
- چالشهای اجتماعی و عاطفی: کمتوانی ذهن میتواند بر تعاملات اجتماعی و تنظیم عاطفی تأثیر بگذارد. کودکان ممکن است در دوستیابی، درک نشانههای اجتماعی و ابراز مناسب احساسات خود مشکل داشته باشند.
- دایره لغات محدود و مشکل در جملهسازی: کودکی که دچار تأخیر در گفتار یا زبان است، ممکن است دایره لغات کمتری نسبت به سن خود داشته باشد و در بیان مؤثر منظور خود دچار مشکل شود. آنها ممکن است به جای جملات پیچیدهتر، از کلمات تکی یا عبارات ساده استفاده کنند. این مشکلات گفتاری میتواند به طور قابل توجهی بر توانایی آنها در برقراری ارتباط، شرکت در تعاملات اجتماعی و دستیابی به موفقیت تحصیلی تأثیر بگذارد.
گفتاردرمانی کودکان کم توان ذهنی و استثنائی چیست؟
یکی از رایجترین و مشهودترین اثرات معلولیت ذهنی، تأثیر آن بر گفتار و ارتباط فرد است، البته بسیاری از کودکان در مهارتهای گفتاری و زبانی پیشرفت ضعیفی دارند. گفتاردرمانگر یا آسیبشناس گفتار و زبان، یک متخصص آموزشدیده در حوزه سلامت است که با افراد مبتلا به اختلالات و مشکلات ارتباطی کار میکند. گفتاردرمانگران به افراد کمک میکنند تا به پتانسیل ارتباطی خود دست یابند و مهارتهای کلی گفتار و زبان را بهبود بخشند.
افراد دارای معلولیت ذهنی ممکن است اختلال گفتار و زبان داشته باشند و تشخیص تمایز بین این دو مهم است. اختلال گفتار جایی است که فرد در تولید صداهای گفتاری لازم برای برقراری ارتباط موثر با دیگران مشکل دارد. این میتواند شامل مشکلاتی در بیان، احساسات، صدا یا اختلالات واجشناسی باشد. از سوی دیگر، افراد مبتلا به اختلالات زبانی معمولاً در تولید صداهای گفتاری یا تلفظ کلمات مشکل ندارند، اما در درک زبان و قوانین و فرآیندهای آن مشکل دارند. این اغلب شامل مشکلاتی در استفاده از دستور زبان صحیح و ساخت جملات با ساختار مناسب است.
افراد دارای معلولیت ذهنی اغلب در پردازش و یادگیری اطلاعات جدید، دنبال کردن دستورالعملها، درک و استفاده از زبان نوشتاری و گفتاری (مثلاً ناتوانی در دنبال کردن مکالمه یا انتقال شفاهی افکار خود به دیگران)، درک اطلاعات دقیق و انجام وظایف مشکل دارند. گفتاردرمانی کودکان کم توان ذهنی و استثنائی، به آنها کمک میکند تا بتوانند راحتتر نیازهای خود را بیان کنند تا اطرافیان آنها نیز از اینکه نیاز آنها را متوجه نمیشوند، دچار آزار نشوند. همچنین، گفتاردرمانی به این دسته از کودکان کمک میکند تا در خوردن و آشامیدن خود بهتر عمل نمایند.
هزینه گفتاردرمانی کودکان کم توان ذهنی
هزینه گفتاردرمانی کودکان کم توان ذهنی و اشتثنائی به عوامل مختلفی همچون شهرت مرکز درمانی، تجربه گفتاردرمانگر، تعداد جلسات لازم جهت درمان و … بستگی دارد. بنابراین، نمیتوان گفت که هزینه گفتاردرمانی برای این دسته از کودکان نرخ ثابتی دارد.
اما در مجموعه سیب نت هزینه گفتاردرمانی در منزل به شرح زیر میباشد:
| نوع خدمات | هزینه |
|---|---|
| گفتاردرمانی در منزل | حدود ۱,۲۰۰,۰۰۰ الی ۱,۷۰۰,۰۰۰ به ازای هر جلسه |
| گفتاردرمانی آنلاین | ۴۸۰,۰۰۰ تومان برای یک جلسه ۳۰ دقیقهای |
سوالات متداول
آیا تأخیر در گفتار با هوش مرتبط است؟
تأخیر گفتاری ارتباط مستقیمی با هوش ندارد. در حالی که برخی از کودکان دارای مشکلات گفتاری ممکن است دارای معلولیت ذهنی نیز باشند، بسیاری از کودکان با رشد ذهنی طبیعی ممکن است به دلیل عوامل دیگری مانند مشکلات شنوایی، اختلالات عصبی یا تأثیرات محیطی دچار تأخیر گفتاری شوند. هر مورد باید به صورت جداگانه ارزیابی شود تا علت اصلی آن مشخص شود.
علائم گفتاری کودکان کمتوان ذهنی چیست؟
علائم ناتوانی ذهنی که بر گفتار تأثیر میگذارند شامل تأخیر قابل توجه در مراحل گفتار و زبان، واژگان محدود، مشکل در تشکیل جملات کامل و مشکل در درک و پیروی از دستورالعملها است. این کودکان همچنین ممکن است در حل مسئله مشکل داشته باشند و ممکن است در تعاملات اجتماعی،بیان نیازها و احساسات خود به صورت کلامی نیز با مشکل مواجه شوند.
تعداد جلسات لازم گفتاردرمانی کودکان کم توان ذهنی چقدر است؟
تعداد جلسات لازم گفتاردرمانی برای کودکان کم توان ذهنی به ضریب هوشی آنها بستگی دارد. اما معمولا 5 جلسه یا بیشتر برای این دسته از کودکان پیشنهاد میشود تا بتوانند راحتتر احساسات خود را بیان نمایند.
