آبریزش دهان در پارکینسون یکی از مشکلات شایعی است که افراد دچار این مشکل تجربه میکنند. آبریزش دهان در بیماران پارکینسون میتواند از خیس شدن خفیف بالش در هنگام خواب تا ریزش ناخودآگاه آب دهان در جمع دیگران متغیر باشد و معمولاً زمانی اتفاق میافتد که فرد به دلیل شدت بیماری یا درگیری در یک فعالیت، دهانش به طور غیرارادی باز مانده و توجهش به قورت دادن ارادی بزاق کاهش مییابد. این مشکل، اگرچه منشأ آن به کاهش هماهنگی، کُندی حرکتی و سفتی عضلات دهان و گلو بازمیگردد، اما به عنوان یکی از علائم غیرحرکتی پارکینسون همراه با اختلالات گفتار و بلع شناخته میشود. در این بیماری، میزان تولید بزاق بدن معمولاً طبیعی است، اما مشکلات بلع ناشی از کاهش کنترل ارادی منجر به تجمع بزاق در دهان میشود.
در ویدئو زیر میتوانید روشهای درمان آبریزش دهان در پارکینسون را از زبان گفتاردرمانگر مجموعه سیب نت بشنوید.
علل آبریزش دهان در پارکینسون
علت آبریزش دهان در پارکینسون، تولید زیاد بزاق دهان نیست بلکه علل آن مربوط به موارد زیر میشود:
- اختلال بلع
- کاهش حرکت زبان
- مشکل در بستن کامل دهان
- حرکات کند که موجب دیر بستن دهان میشود.
روشهای درمان آبریزش دهان در پارکینسون
اگر عزیزان شما دچار بیماری پارکینسون هستند و شاهد آبریزش دهان آنها بر روی بالش یا هنگام غذا خوردن هستید که این مشکلشان شما را نیز آزار میدهد، میتوانید از روشهای درمانی زیر استفاده کنید تا اقدام به بهبود یا درمان آبریزش دهان در بیماران پارکینسون نمایید.
گفتاردرمانی
افرادی که به دلیل برخی از بیماریها مانند پارکینسون، دچار اختلال بلع هستند نیاز به روش درمانی گفتاردرمانی دارند. این روش درمانی بدون دارو است که در آن یک متخصص گفتار و زبان تمرینهایی را برای کاهش اختلالات بلع و بهبود آبریزش دهان به بیماران پارکینسون ارائه میدهد. همچنین اگر بیمار پارکینسون شما توانایی خارج شدن از خانه را نداشته باشد، میتوانید از روش گفتاردرمانی در منزل استفاده نمایید و متخصص را به خانه خود بیاورید.
برای دریافت خدمات گفتاردرمانی در منزل، تنها کافی است تا با مرکز خدمات توانبخشی سیب نت تماس حاصل فرمایید. ما در کمترین زمان ممکن، گفتاردرمانگر مجرب را به منزل شما اعزام خواهیم کرد.
داروهای آنتیکولینرژیک خوراکی
گلیکوپیرولات و سایر داروهای آنتیکولینرژیک خوراکی (مانند تریهگزیفنیدیل، بنزتروپین و هیوسیامین که داروهایی برای مهار حرکات غیرارادی عضلات و لرزش در پارکینسون هستند) تولید بزاق را کاهش میدهند. معمولاً کاهش تولید بزاق به عنوان یک عارضه جانبی (که به نام خشکی دهان شناخته میشود) تلقی میشود، اما در مورد کاهش آبریزش دهان در بیمار پارکینسون یک مزیت محسوب میگردد. سایر عوارض جانبی داروهای آنتیکولینرژیک عبارتند از: خوابآلودگی، گیجی، استفراغ، سرگیجه، تاری دید، یبوست، گُرگرفتگی، سردرد و احتباس ادرار. ضمناً آنتیکولینرژیکها میتوانند عوارض روانی نیز داشته باشند، بنابراین مصرف آنها باید به دقت و تحت نظر پزشک انجام شود.
چسب اسکوپولامین
این چسبها دارویی آنتیکولینرژیک را در جریان خون آزاد میکنند که تولید بزاق را کُند میکند. عوارض جانبی این چسبها نیز مشابه با داروهای آنتیکولینرژیک خوراکی میباشد.
قطره چشمی آتروپین ۱%
این قطره حاوی داروی آنتیکولینرژیک روزانه ۱-۲ قطره به شکل زیرزبانی برای خشک کردن دهان از بزاق تجویز میشود. در استفاده از این محصول برای درمان آبریزش دهان پارکینسون نسبت به سایر داروها، عوارض جانبی عمومی و گسترده کمتری مشاهده میشود.
تزریق سم بوتولینوم A
سم بوتولینوم، که باعث تضعیف عضلات میشود، گاهی برای کاهش تولید بزاق در افراد با مشکل آبریزش دهان استفاده میشود. تزریق بوتاکس (سم بوتولینوم A) به غدد بزاقی گونه و فک میتواند تولید بزاق را در بیماران پارکینسون کاهش دهد، هرچند اثربخشی آن موقتی و معمولاً چند ماه است و تزریق مجدد ضروری میشود اما با این وجود، برای صرفهجویی در هزینه پیشنهاد میشود ابتدا از داروهای خوراکی یا قطرههای زیرزبانی استفاده کنید. همچنین لازم است در مواردی که ترشحات دهانی غلیظ یا در نواحی عمیق هستند، از تزریق بوتاکس یا همان سم بوتولینوم اجتناب شود. سم بوتولینوم B نیز در سال ۲۰۱۹ برای کاهش آبریزش دهان تأیید شده است و هنگام استفاده برای دیستونی باعث خشکی دهان میشود.
سخن پایانی
آبریزش دهان در بیماران پارکینسون یک چالش مهم اما قابل مدیریت است. با تشخیص به موقع و استفاده از ترکیبی از راهکارهای رفتاری، دارویی و توانبخشی، میتوان به طور قابل توجهی این علامت را کنترل کرده و کیفیت زندگی بیماران را بهبود بخشید. همکاری نزدیک با پزشک متخصص مغز و اعصاب، گفتاردرمانگر و سایر اعضای تیم درمانی برای یافتن بهترین برنامه مدیریتی برای هر فرد ضروری است. اگر شما یا عزیزانتان با این مشکل مواجه هستید، حتماً با مرکز خدمات توانبخشی سیب نت تماس حاصل فرمایید.
سوالات متداول
علت ریختن آب دهان در بزرگسالان چیست؟
علاوه بر بیماری پارکینسون، دلایلی دیگری همچون وراثت، سبک رژیم غذایی، سن، اختلالات عصبی و … موجب ریختن آب دهان در بزرگسالان میشود.
چرا موقع خواب آب از دهانم سرازیر میشود؟
گاهی اوقات، وضعیت خوابیدن شما موجب این مشکل است. اگر به پشت بخوابید، جاذبه زمین بزاق را در دهان شما نگه میدارد. از طرف دیگر، اگر به پهلو یا شکم بخوابید، احتمال آبریزش دهان بسیار بیشتر میشود.
اگر همیشه روی شکم یا پهلو میخوابیدید و اخیراً دچار آبریزش دهان شدهاید، میتواند به دلیل یک بیماری مانند آلرژی، عفونت یا رفلاکس اسید معده باشد.
درمان ریختن آب دهان در بزرگسالان و سالمندان چیست؟
درمان ریختن آب دهان در بزرگسالان شامل استفاده از روشهای درمانی گفتاردرمانی و فیزیوتراپی در منزل، تزریق بوتاکس و … میشود.
آیا تغذیه در کنترل آبریزش دهان در پارکینسون موثر است؟
بله تغذیه یک عامل موثر در کنترل آبریزش دهان بیماران پارکینسون است، به همین منظور برای بهتر است بیماران پارکینسون از غذاهای زیر استفاده کنند:
- بلغور جو دوسر، خامه گندم یا غلات خشک مرطوب به جای غلات خشک و زبر.
- مرغ یا بوقلمون خوب پخته و نرم، ماهی بدون استخوان و خوب پخته شده، گوشت خرد شده و چرخ کرده، به جای گوشتهای سفت و رشتهای که نیاز به جویدن زیاد دارند.
- خوراکهای نرم و تخممرغ آبپز یا همزده
- سیبزمینی یا برنج پوره شده
- سبزیجات نرم و خوب پخته شده، خرد شده یا خامهای، به جای سبزیجات خام یا سبزیجاتی که بافت سفتی دارند.
- به جای میوههایی که دانه یا پوست سخت دارند، از میوههای پوره شده یا له شده، آب میوه و سس میوه استفاده کنید. از مصرف آجیل، تخمه یا نارگیل نیز خودداری شود.
- ماست، بستنی و سایر دسرهای نرم
